ABD ve Kanada'da Yaşayan Türkler İçin Türkçe Terapi

Amerika'daki Türkler ve Kanada'da yaşayanlar için gurbet, uzaklık, kariyer baskısı ve yalnızlıkla baş etme yolları; anadilde online terapi nasıl işler?

New York'ta bir teknoloji şirketinde, Toronto'da bir hastanede, Teksas'ta bir üniversite kampüsünde ya da Vancouver'da küçük bir işletmede çalışıyor olabilirsiniz. Amerika'daki Türkler ve Kanada'da yaşayan Türkler çoğu zaman büyük hayaller, uzun hazırlıklar ve ciddi fedakârlıklarla yola çıkmış insanlardır. Okyanusun öbür yakasında yeni bir hayat kurmak heyecan verici olduğu kadar yorucudur da: Türkiye'ye uzaklık, büyük saat farkı, yüksek kariyer beklentileri ve geniş coğrafyada dağınık yaşayan bir topluluk. Bu yazıda ABD ve Kanada'da yaşamanın ruhsal yükünü, sık karşılaşılan zorlukları ve kendinize iyi bakmak için atabileceğiniz somut adımları ele alacağız.

Amerika'daki Türkler ve Kanada'daki Türkler Neler Yaşıyor?

ABD ve Kanada, Avrupa'daki Türk topluluklarından farklı bir göç hikâyesine sahiptir. Buraya gelenlerin önemli bir kısmı eğitim, akademi, sağlık, mühendislik ve teknoloji gibi alanlarda çalışan, yüksek eğitimli kişilerdir. Bunun yanında aileleriyle göç edenler, kendi işini kuranlar, eşinin işi için gelenler ve burada doğup büyüyen yeni kuşaklar da vardır.

Bu geniş yelpazenin ortak noktalarından biri mesafedir. Avrupa'dan Türkiye'ye birkaç saatlik bir uçuşla ulaşılabilirken, Kuzey Amerika'dan yapılan yolculuk hem uzun hem de maliyetlidir. Bu yüzden:

• Bayramlarda, düğünlerde ya da cenazelerde Türkiye'de olmak her zaman mümkün olmaz.
• Yaşlanan anne-babaya uzaktan bakmak kaygı verici hâle gelebilir.
• Türkiye'deki arkadaşlıklar zamanla seyrekleşebilir.
• Büyük saat farkı nedeniyle aileyle konuşmak için ortak bir zaman bulmak zorlaşabilir.

Bir diğer ortak nokta da topluluğun dağınıklığıdır. Büyük şehirlerde Türk dernekleri, marketleri ve kültürel etkinlikler bulunabilirken, daha küçük şehirlerde ya da kırsal bölgelerde yaşayanlar en yakın Türk ailesinden saatlerce uzakta olabilir. Bu durum özellikle yeni gelenlerde derin bir yalnızlık hissine yol açabilir. Yalnızlık bazen dışarıdan fark edilmez: Kişi gün boyu toplantılarda, laboratuvarda ya da müşterilerle konuşur; ama akşam eve döndüğünde içini açabileceği, onu gerçekten tanıyan kimse yoktur. Bu tür bir yalnızlık zamanla ruh hâlini, uykuyu ve motivasyonu etkileyebilir.

Zorlandığınızı Gösteren İşaretler

Kuzey Amerika'daki iş kültürü genellikle hızlı, rekabetçi ve sonuç odaklıdır. Bu tempoda kendi duygularınızı fark etmek zorlaşabilir. Aşağıdaki işaretler, ruh sağlığınıza biraz daha dikkat etmeniz gerektiğini düşündürebilir:

• Sürekli yorgunluk ve hafta sonu dinlenseniz bile toparlanamamak
• İşte başarılı görünürken içten içe "sahtekâr" gibi hissetmek
• Aileyle konuşmalardan kaçınmak ya da konuşmalardan sonra moralinizin bozulması
• Uyku düzeninin bozulması, gece geç saatlere kadar düşüncelerle boğuşmak
• Sosyal ortamlarda kendinizi yabancı ve yorgun hissetmek
• Gelecekle ilgili sürekli "ya olmazsa" kaygısı taşımak
• Baş ağrısı, çene sıkma, mide yakınmaları gibi bedensel belirtiler
• Eşinize ya da çocuklarınıza karşı sabırsız ve gergin olmak
• Bir zamanlar keyif aldığınız şeylere ilginin azalması

Bu işaretleri fark etmek bazen zordur, çünkü yoğun tempoda yaşayan biri yorgunluğu "normal" kabul etmeye alışır. "Herkes böyle çalışıyor", "bir proje daha bitsin, sonra dinlenirim" gibi düşünceler, zorlanmanın uzun süre görmezden gelinmesine yol açabilir. Kendinize zaman zaman "Son bir ayda kendimi gerçekten iyi hissettiğim kaç gün oldu?" diye sormak, tabloyu daha net görmenize yardımcı olabilir.

Bu işaretler tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ancak süreklilik kazanıyor ve hayatınızı daraltıyorsa, bunlar dikkate alınması gereken sinyallerdir.

Amerika'daki Türkler Neden Zorlanabilir? Nedenler ve Kültürel Bağlam

Amerika'daki Türkler ve Kanada'daki Türkler için ruhsal yükü artırabilen bazı etkenler şunlardır:

Kariyer ve başarı baskısı. Pek çok kişi buraya gelebilmek için yıllarca çalışmış, sınavlara hazırlanmış, ailesinin desteğini almıştır. "Bu kadar emek verdim, başarısız olamam" düşüncesi motivasyon sağlayabilir; ama aynı zamanda dinlenmeyi ve hata yapmayı neredeyse imkânsız hâle getirebilir.

Göç ve statü belirsizliği. Vize, çalışma izni ya da oturum süreçlerindeki belirsizlik, uzun süre "geçici" yaşıyormuş gibi hissetmeye neden olabilir. Bir işi kaybetmenin oturum hakkını da etkileyebileceği kaygısı, iş yerindeki stresi katlayabilir.

Bireyselci kültür ve kolektif değerler. Kuzey Amerika kültürü bireysel bağımsızlığı ön plana çıkarırken, Türk kültüründe aile ve yakın çevreyle iç içelik daha belirgindir. "Kendi kararımı vermeliyim" ile "ailemi üzmemeliyim" arasında sıkışmak, özellikle evlilik, iş değişikliği ya da Türkiye'ye dönüş gibi büyük kararlarda iç çatışmaya yol açabilir.

Sağlık sistemine yabancılık. Yeni bir ülkede doktora, psikoloğa ya da psikiyatriste nasıl ulaşılacağını, hangi hizmetlerin sigorta kapsamında olduğunu bilmemek, yardım aramayı erteletebilir. Bu konularda yaşadığınız eyalet ya da bölgedeki kuralları ve sigorta şartlarınızı kontrol etmeniz önemlidir.

Ayıp ve damgalanma. "Psikoloğa gitmek ayıp mı?" sorusu gurbette de sorulur. Zorlandığını kabul etmek, bazı kişiler için "başaramadım" demek gibi algılanabilir.

Aileye, İlişkilere ve Çocuklara Etkisi

Uzak bir ülkede aile kurmak, çevredeki destek ağının büyük ölçüde eksik olması demektir. Türkiye'de anneanne, babaanne, teyze ya da komşulardan gelen gündelik yardımlar burada yoktur. Yeni ebeveynler çocuk bakımını, işi ve ev düzenini çoğu zaman tek başlarına yürütmek zorunda kalır.

Eşlerden biri işi nedeniyle göç ettiyse, diğer eş kendi kariyerini, arkadaşlarını ve kimliğini geride bırakmış olabilir. Bu "takipçi eş" deneyimi, zamanla değersizlik ve yalnızlık hislerine dönüşebilir; ilişkide de gizli bir kırgınlık oluşturabilir.

Çocuklar açısından ise iki dil ve iki kültür arasında büyümek bir zenginliktir; ama aynı zamanda kimlik soruları da getirir. Diyelim ki on yaşındaki bir çocuk okulda arkadaşlarıyla İngilizce ya da Fransızca konuşuyor, evde ise Türkçe konuşmak istemiyor. Ebeveynler bunu bir kayıp gibi yaşarken, çocuk sadece "arkadaşlarım gibi olmak" istiyor olabilir. Bu tür durumlarda baskı yerine merak ve oyun yoluyla Türkçeyle bağ kurmak çoğu zaman daha yararlıdır. İki dilli çocuklarla ilgili destek için çocuk ve oyun terapisi sayfasına bakabilirsiniz.

Kendi Başınıza Yapabilecekleriniz

Aşağıdaki öneriler, gündelik hayatınıza küçük ama anlamlı değişiklikler eklemenize yardımcı olabilir:

1. Aileyle "sabit saat" belirleyin. Saat farkı nedeniyle düzensiz ve yorgunken yapılan görüşmeler gerginlik yaratabilir. Haftada bir ya da iki kez, her iki taraf için uygun bir saati sabitleyin.
2. Başarı tanımınızı genişletin. Haftanın sonunda sadece iş hedeflerinizi değil, dinlendiğiniz, bir arkadaşla görüştüğünüz ya da kendinize iyi baktığınız anları da "başarı" listesine yazın.
3. Mükemmeliyetçi düşünceleri sorgulayın. "Bir hata yaparsam her şey biter" düşüncesi geldiğinde kendinize sorun: "Bu düşüncenin kanıtı ne? Daha önce hata yaptığımda gerçekte ne oldu?"
4. Küçük bir topluluk bulun. Türk derneği, üniversite öğrenci kulübü, spor grubu ya da gönüllülük faaliyeti olabilir. Ait olma hissi, düzenli tekrar eden temaslarla güçlenir.
5. Bedeninizi ihmal etmeyin. Düzenli uyku, gün içinde kısa yürüyüşler ve öğün düzeni, kaygı ve ruh hâli üzerinde olumlu etki yapabilir.
6. Türkiye'yle bağı somutlaştırın. Türkçe kitap okumak, sevdiğiniz bir yemeği pişirmek, bayramlarda kendi küçük sofranızı kurmak aidiyet duygusunu besleyebilir.
7. Belirsizlikle baş etmeyi pratik edin. Kontrol edebildiğiniz ve edemediğiniz şeyleri iki ayrı listeye yazın. Enerjinizi kontrol edebildiklerinize yönlendirin.
8. Yerel kaynakları öğrenin. Aile hekiminize, iş yerinizin çalışan destek hizmetlerine ve acil durum numaralarına önceden göz atın.

Diyelim ki Kanada'da bir hastanede çalışan bir hemşire, vardiyalar arasında aileyle konuşmaya vakit bulamıyor ve kendini giderek yalnız hissediyor. Haftada bir sabah kahvesini annesiyle görüntülü konuşarak içmeyi bir ritüele dönüştürmesi, ayda bir kez yakındaki Türk ailelerle buluşmaya katılması ve akşamları beş dakikalık bir düşünce günlüğü tutması, büyük bir değişiklik gibi görünmese de zamanla kendini daha bağlı ve dengeli hissetmesine katkıda bulunabilir. Önemli olan tek seferde her şeyi değiştirmek değil, sürdürülebilir küçük adımlar seçmektir.

Bu adımları uygularken kendinize karşı sabırlı olun. Bazı haftalar planladığınız her şeyi yapamayabilirsiniz; bu, başarısız olduğunuz anlamına gelmez. Yeniden başlamak, alışkanlık oluşturmanın doğal bir parçasıdır.

Uzakta olmak, yalnız kalmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez; bağlar mesafeye rağmen yeniden kurulabilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Şu durumlarda bir ruh sağlığı uzmanından destek almayı düşünebilirsiniz:

• Zorlanmanız iki haftadan uzun süredir devam ediyor ve hafiflemiyorsa
• İş performansınız, ilişkileriniz ya da ebeveynliğiniz belirgin biçimde etkileniyorsa
• Panik atakları, yoğun kaygı ya da sürekli huzursuzluk yaşıyorsanız
• Uyku, iştah ve enerji düzeninizde ciddi değişiklikler varsa
• Alkol ya da başka maddelerle rahatlamaya çalışıyorsanız
• Bir kayıp, ayrılık ya da göç sürecindeki büyük bir değişim sizi derinden sarsmışsa

Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa, ABD ve Kanada'da acil durumlarda 911 aranmalıdır. En yakın acil servise de başvurabilirsiniz. Online terapi acil müdahale hizmeti değildir; ağır risk durumlarında bulunduğunuz yerdeki acil servisler ve psikiyatri hizmetleri gereklidir.

Yaşadığınız ülkedeki ruh sağlığı hizmetleri değerli kaynaklardır. Anadilde online terapi, bu hizmetlere alternatif olmak zorunda değildir; ihtiyacınıza göre onlarla birlikte kullanılabilir.

Anadilde Online Terapide Nasıl Çalışılır?

İngilizceyi ya da Fransızcayı iş hayatında çok iyi kullanan biri bile, çocukluk anılarını, aile ilişkilerini ve yoğun duygularını anlatırken anadilinde daha rahat hissedebilir. "Babam hiç 'aferin' demezdi ama herkese benimle övünürdü" gibi bir cümlenin taşıdığı duygusal ağırlığı Türkçe anlatmak, bazı kişiler için daha kolaydır. Ayrıca misafirlik, bayram, gurbet, sıla gibi kavramların kültürel anlamını açıklamak zorunda kalmamak, terapötik ilişkiyi kolaylaştırabilir. Bu herkes için geçerli olmayabilir; ama seçeneklerinizi bilmek önemlidir.

Anadilde online terapide çalışma genellikle şu adımlarla ilerler:

• Değerlendirme: Yaşadığınız zorluklar, göç hikâyeniz, aile yapınız ve beklentileriniz konuşulur.
• Hedef belirleme: Örneğin kaygıyı azaltmak, uyku düzenini iyileştirmek, eşle iletişimi güçlendirmek ya da bir karar sürecinde netleşmek.
• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çalışmaları: Otomatik düşünceleri fark etmek, "ya hep ya hiç" ya da "felaketleştirme" gibi düşünce kalıplarını tanımak ve daha dengeli düşünceler geliştirmek.
• Davranışsal adımlar: Sosyal bağ kurmak, dinlenmeye zaman ayırmak, kaçınılan durumlarla adım adım yüzleşmek.
• İlişki odaklı çalışma: Gerektiğinde eşlerin birlikte katıldığı görüşmelerle iletişim ve uyum üzerinde çalışmak.

Saat farkı Kuzey Amerika'da yaşayanlar için en önemli pratik konudur. Doğu ve batı kıyıları arasında bile ciddi saat farkı vardır ve Türkiye ile aradaki fark, yaşadığınız bölgeye ve yaz saati uygulamasına göre değişir. Bu nedenle seansları çoğu zaman Türkiye'de sabah ya da öğleden sonra, sizin bulunduğunuz yerde ise sabah erken saatlerde planlamak gerekebilir. Randevu saatini her iki saat dilimiyle not etmek karışıklıkları önler. Pratik ayrıntılar için saat farkıyla online terapi yazısına göz atabilirsiniz.

Görüşmeler için sessiz ve mahrem bir oda, kulaklık ve güvenli bir internet bağlantısı yeterlidir. Ödeme online yapılır; fiyatlandırma TL üzerindendir ve uluslararası kartla ödeme mümkündür. Sigorta geri ödemesi konusunda ise kendi sigorta şirketinizin şartlarını kontrol etmeniz gerekir. Daha fazla bilgi için online terapi ve yurt dışındaki Türkler sayfalarına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Amerika'daki Türkler için Türkçe online terapi uygun mudur?

Pek çok kişi için uygun bir seçenek olabilir. Özellikle duygularını ve aile ilişkilerini anadilde daha rahat anlatanlar, kültürel bağlamın anlaşılmasından fayda görebilir. Yine de kararı kendi ihtiyaçlarınıza ve rahatlık düzeyinize göre vermeniz önemlidir.

Büyük saat farkı varken düzenli seans mümkün mü?

Çoğu zaman mümkündür. Sabah erken ya da hafta sonu saatleri gibi her iki taraf için uygun aralıklar bulunabilir. Yaz saati geçişlerinde saatlerin değişebileceğini hesaba katmak gerekir.

Burada bir psikiyatriste de gitmem gerekir mi?

İlaç değerlendirmesi gerekiyorsa ya da belirtiler ağırsa, yaşadığınız yerdeki bir psikiyatri hekimiyle görüşmeniz önerilir. Online terapi ve yerel psikiyatrik takip birlikte yürütülebilir; bu durumda her iki uzmanı da bilgilendirmek faydalıdır.

Kanada'da yaşıyorum; bu yazıdaki öneriler benim için de geçerli mi?

Evet, buradaki öneriler genel olarak Kanada'da yaşayan Türkler için de geçerlidir. Acil numara Kanada'da da 911'dir. Sağlık sistemi ve sigorta şartları ise bölgeden bölgeye değişebileceği için yerel kuralları kontrol etmeniz gerekir.

• #ABD
• #Kanada
• #gurbet
• #Türkçe terapi
• #online terapi

Yazar

Eda Erkan Alapala

Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.

Eğitimler