Avustralya'daki Türkler: Uzaklık ve Saat Farkı

Avustralya'daki Türkler için memlekete uzaklık, büyük saat farkı, ters mevsimler ve yalnızlıkla baş etme yolları; anadilde online terapi nasıl planlanır?

Melbourne'de bir kafede, Sidney'de bir ofiste, Perth'te bir madencilik şirketinde ya da Brisbane'de bir üniversitede olabilirsiniz. Avustralya'daki Türkler dünyanın neredeyse öbür ucunda, Türkiye'den en uzak noktalardan birinde hayat kurmuş insanlardır. Burada Türkiye'de kış yaşanırken yaz gelir; siz sabah kahvenizi içerken aileniz çoğu zaman bir önceki günün gecesindedir. Uzaklık yalnızca kilometreyle değil, saatle, mevsimle ve kaçırılan anlarla da ölçülür. Bu yazıda Avustralya'da yaşamanın kendine özgü psikolojik yüklerini, dikkat edilmesi gereken işaretleri ve uzaklıkla daha sağlıklı baş etmenize yardımcı olabilecek somut adımları ele alacağız.

Avustralya'daki Türkler: Dünyanın Öbür Ucunda Yaşamak

Avustralya'daki Türk topluluğunun farklı katmanları vardır. Onlarca yıl önce gelen ve burada kök salmış aileler, burada doğup büyüyen yeni kuşaklar, son yıllarda eğitim ya da iş için gelen gençler ve profesyoneller, evlilik yoluyla gelenler... Her grubun hikâyesi farklıdır; ama hepsinin ortak bir deneyimi vardır: büyük mesafe.

Bu mesafenin gündelik hayata yansımaları şöyle sıralanabilir:

• Uzun ve maliyetli yolculuk: Türkiye'ye gitmek çoğu zaman uzun bir yolculuk, aktarmalar ve ciddi bir bütçe gerektirir. Bu nedenle ziyaretler seyrekleşebilir.
• Büyük saat farkı: Türkiye ile aradaki fark çoğu zaman birkaç saat değil, neredeyse bir günün yarısı kadardır. Aileyle konuşmak için ya sizin sabahınızı ya da onların gecesini kullanmak gerekir.
• Ters mevsimler: Türkiye'de kar yağarken burada yaz yaşanır. Bayramlar, yılbaşı ve özel günler alıştığınız mevsimin dışında gelir; bu da tuhaf bir yabancılık hissi yaratabilir.
• Acil durumlarda hızla gidememek: Bir yakının hastalanması ya da vefatı gibi durumlarda hemen yola çıkamamak, derin bir çaresizlik ve suçluluk duygusuna yol açabilir.

Bu durumun bir de diğer yüzü vardır: Pek çok kişi Avustralya'yı doğası, yaşam tarzı ve çok kültürlü yapısıyla huzurlu ve verimli bir yer olarak deneyimler. Zorluklar ile güzellikler çoğu zaman yan yana yaşanır.

Uzaklığın Psikolojik İşaretleri

Uzaklığın yükü bazen sessizce birikir. Aşağıdaki işaretler, ruh sağlığınızın zorlanıyor olabileceğini düşündürebilir:

• Türkiye'deki önemli olayları (düğün, doğum, bayram) kaçırdıktan sonra uzun süren hüzün
• Telefon her çaldığında "kötü bir haber mi?" kaygısı
• Gece geç saatlerde ya da sabah çok erken aileyle konuşmaktan kaynaklanan uyku düzensizliği
• Kendinizi ne tam burada ne tam orada hissetmek
• Türkiye'deki arkadaşlarla bağın zayıfladığını hissetmek ve bundan dolayı kırgınlık
• Yalnızlık, isteksizlik ve keyif alamama
• Sürekli "geri dönmeli miyim?" sorusuyla meşgul olmak
• Baş ağrısı, yorgunluk, kas gerginliği gibi bedensel belirtiler
• Eşinize ya da çocuklarınıza karşı artan gerginlik

Bu belirtiler tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ancak birkaç haftadır sürüyor ve günlük işleyişinizi etkiliyorsa, kendinize daha yakından bakmanın zamanı gelmiş olabilir. Memleket hasreti hakkında daha fazla bilgi için sıla özlemi yazısına göz atabilirsiniz.

Avustralya'daki Türkler Neden Zorlanabilir? Nedenler ve Bağlam

Belirsiz kayıp ve kaçırılan anlar. Türkiye'deki bir yakının yaşlanması, bir arkadaşın evlenmesi ya da bir yeğenin doğması gibi olayları uzaktan izlemek, adı konmamış bir kayıp duygusu yaratabilir. Bu duygu yas kadar belirgin olmasa da zamanla ağırlaşabilir.

Uzaktan yas. Bir yakının vefatında cenazeye yetişememek, gurbetteki en zor deneyimlerden biridir. Türk kültüründe cenaze, taziye ve ortak yas ritüelleri önemli bir yer tutar; bu ritüellerden uzak kalmak yası daha yalnız ve daha karmaşık hâle getirebilir.

Sosyal ağın yeniden kurulması. Avustralya'nın büyük şehirlerinde Türk toplulukları bulunsa da, daha küçük yerlerde ya da şehirlerin farklı semtlerinde yaşayanlar için topluluğa ulaşmak zor olabilir. Yeni gelenler için yerel kültürle yakın arkadaşlık kurmak da zaman alır.

Kimlik ve aidiyet soruları. Burada büyüyen gençler kendilerini hem Avustralyalı hem Türk hissedebilir; bazen de ikisine de tam ait olmadıklarını düşünebilirler. Ebeveynler ise çocuklarının Türkçeyi ve kültürel değerleri ne kadar koruyacağı konusunda kaygı taşıyabilir.

Geri dönüş ikilemi. Uzaklık arttıkça "dönmek mi, kalmak mı?" sorusu daha yakıcı hâle gelebilir. Bu soruya net bir yanıt bulamamak, kişinin hem burada hem de orada tam olarak yaşamasını zorlaştırabilir.

Yardım istemekte zorlanma. "Bu kadar uzağa gelmeyi ben seçtim, şikâyet etmeye hakkım yok" düşüncesi, zorlandığını kabul etmeyi ve destek istemeyi geciktirebilir.

Bu nedenlerin çoğu kişisel bir eksiklikten değil, koşulların kendisinden kaynaklanır. Dünyanın öbür ucunda yaşayan herkes zaman zaman bu duyguların bir kısmını yaşayabilir. Önemli olan bu duyguları bastırmak ya da kendinizi suçlamak değil, onları fark edip anlamaya çalışmaktır. Örneğin "Neden hâlâ alışamadım?" diye kendinize yüklenmek yerine "Bu kadar uzakta yaşamak gerçekten zor; zorlanmam anlaşılır" demek, kendinize karşı daha şefkatli bir tutum geliştirmenin ilk adımı olabilir. Bu şefkatli bakış, değişim için gereken enerjiyi de korur.

Aileye, İlişkilere ve Çocuklara Etkisi

Uzaklık, aile içindeki ilişkileri de etkiler. Türkiye'deki anne-babanın yaşlanması, çoğu zaman gurbetteki evlat için sürekli bir kaygı kaynağıdır. Bu kaygı kardeşler arasında da gerginliğe yol açabilir: Türkiye'de kalan kardeş bakım yükünü taşıdığını hissederken, uzaktaki kardeş hem suçluluk hem de dışlanmışlık yaşayabilir.

Eşler arasında da uzaklığın etkileri hissedilir. Eşlerden biri Avustralya'daki hayata daha kolay uyum sağlarken diğeri Türkiye'yi daha çok özleyebilir. "Sen burada mutlusun ama ben değilim" duygusu konuşulmadığında ilişkide sessiz bir mesafe oluşabilir. Bu tür durumlarda çift terapisi eşlerin birbirini daha iyi anlamasına yardımcı olabilir.

Çocuklar ise büyükanne ve büyükbabalarıyla çoğu zaman ekran üzerinden ilişki kurar. Diyelim ki altı yaşındaki bir çocuk, görüntülü görüşmelerde babaannesiyle konuşmak istemiyor ve hemen oyuncaklarına dönüyor. Bu durum çocuğun sevgisizliğinden değil, ekran üzerinden kurulan ilişkinin onun için soyut kalmasından kaynaklanabilir. Görüşmeleri kısa tutmak, birlikte şarkı söylemek, resim göstermek ya da babaanneden bir masal anlatmasını istemek bağı daha somut hâle getirebilir.

Kendi Başınıza Yapabilecekleriniz: Uzaklıkla Baş Etme Adımları

1. Saat farkını planlayın, size uymasını sağlayın. Aileyle görüşmeleri her iki taraf için de makul saatlere sabitleyin. Örneğin sizin sabahınız onların akşamına denk geliyorsa, haftanın belirli günlerinde kahvaltı sonrası arama ritüeli oluşturabilirsiniz.
2. Uyku düzeninizi koruyun. Gece yarısı ya da sabahın çok erken saatlerinde sık yapılan görüşmeler uykunuzu bozabilir. Acil olmayan konuşmaları uyku saatlerinizin dışına taşıyın.
3. Kaçırılan anlar için ritüel oluşturun. Türkiye'deki bir düğüne ya da bayrama gidemiyorsanız, o gün kendi küçük kutlamanızı yapın: bir yemek pişirin, bir mektup yazın, görüntülü olarak kısa bir an paylaşın.
4. Ters mevsimlere yeni anlamlar yükleyin. Yaz ortasında gelen bir bayramı sahilde piknikle kutlamak, alışılmış ritüelleri yeni bağlama uyarlamanın bir yolu olabilir.
5. "Ya kötü bir haber gelirse?" kaygısıyla çalışın. Bu kaygı geldiğinde önce nefesinize odaklanın, sonra kendinize sorun: "Şu anda elimde bu konuda bir bilgi var mı?" Bilinmeyen bir gelecek için bugünden acı çekmenin önüne geçmeye çalışın. Gerekirse acil bir durumda ne yapacağınıza dair kısa bir plan yazın; plan yapmak kaygıyı azaltabilir.
6. Burada kök salın. Mahallenizde, iş yerinizde ya da bir hobi grubunda düzenli temaslar kurun. Türk derneklerinin ve kültürel etkinliklerin yanı sıra yerel topluluklara katılmak da aidiyeti güçlendirebilir.
7. Kardeşlerle sorumluluğu konuşun. Türkiye'deki anne-babanın bakımı konusunda kardeşlerle açık, suçlamasız bir konuşma yapın. Uzaktan nasıl katkı sunabileceğinizi somutlaştırın: düzenli arama, maddi destek, doktor randevularını takip etmek gibi.
8. Doğadan yararlanın. Avustralya'nın doğası, yürüyüş, deniz ve açık hava etkinlikleri için pek çok fırsat sunar. Düzenli hareket ve doğada vakit geçirmek ruh hâli üzerinde olumlu etki yapabilir.

Uzaklık sevgiyi azaltmaz; ama sevgiyi ifade etmenin yeni yollarını bulmayı gerektirir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Aşağıdaki durumlarda bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeyi düşünebilirsiniz:

• Hüzün, isteksizlik ya da kaygı iki haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• Uzaktan yaşanan bir kayıp sizi derinden sarsmış ve yas süreciniz ilerlemiyor gibi hissediyorsanız
• Uyku, iştah ya da enerji düzeninizde belirgin değişiklikler varsa
• Panik atakları ya da yoğun sağlık kaygısı yaşıyorsanız
• "Dönmek mi, kalmak mı?" sorusu hayatınızı uzun süredir askıya almışsa
• Eşinizle ya da ailenizle ilişkileriniz ciddi biçimde gerilmişse

Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa, Avustralya'da acil durumlarda 000 aranmalıdır; en yakın acil servise de başvurabilirsiniz. Online terapi acil müdahale hizmeti değildir; ağır risk durumlarında yerel acil servisler ve psikiyatri hizmetleri gereklidir.

Destek almak için her şeyin çok kötüye gitmesini beklemeniz gerekmez. Bazen yalnızca duygularınızı düzenli olarak konuşabileceğiniz bir alan bulmak bile yükü hafifletebilir. Yaşadığınız yerdeki aile hekiminiz ve yerel ruh sağlığı hizmetleri önemli kaynaklardır. Anadilde online terapi, bu hizmetlerle birlikte kullanılabilecek bir seçenektir.

Anadilde Online Terapide Nasıl Çalışılır?

Uzaktan yaşanan bir kaybı, anne-babayla ilgili kaygıyı ya da iki kültür arasında sıkışmışlık hissini anlatırken anadilde konuşmak, bazı kişiler için daha doğal gelir. "Cenazeye gidemedim, helalleşemedim" gibi bir cümlenin taşıdığı anlamı ve kültürel ağırlığı açıklamak zorunda kalmadan paylaşabilmek, terapötik ilişkiyi kolaylaştırabilir. Elbette bu her danışan için geçerli değildir; bazı kişiler İngilizce terapiden de verim alır.

Anadilde online terapide çalışma genellikle şöyle ilerler:

• Değerlendirme: Göç hikâyeniz, aile ilişkileriniz, yaşadığınız zorluklar ve hedefleriniz konuşulur.
• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) teknikleri: "Ailemi yüzüstü bıraktım" ya da "Burada asla tam ait olamayacağım" gibi düşünceler incelenir, kanıtları gözden geçirilir ve daha dengeli bakış açıları geliştirilir.
• Kaygı yönetimi: Kötü haber kaygısı ve belirsizlikle baş etmek için nefes, dikkat yönlendirme ve endişe zamanı gibi teknikler çalışılır.
• Yas çalışması: Uzaktan yaşanan kayıplar için anlam verici ritüeller ve duyguların ifade edilmesi üzerine çalışılır.
• Karar süreçlerine destek: Dönüş ya da kalış kararı gibi büyük konularda değerler ve öncelikler netleştirilir.

Saat farkı Avustralya'daki Türkler için online terapinin en önemli pratik konusudur. Türkiye ile aradaki fark büyüktür ve hem yaşadığınız eyalete hem de iki ülkedeki yaz saati uygulamalarına göre yıl içinde değişebilir. Bu nedenle seanslar genellikle sizin akşam saatlerinize ve Türkiye'nin öğle ya da öğleden sonrasına denk gelecek şekilde planlanabilir. Randevu saatini her iki ülke saatiyle not etmek ve yaz saati geçişlerinden önce saati yeniden teyit etmek karışıklıkları önler. Ayrıntılı pratik ipuçları için saat farkıyla online terapi yazısını okuyabilirsiniz.

Görüşmeler için sessiz ve mahrem bir ortam, kulaklık ve güvenli bir internet bağlantısı yeterlidir. Ödeme online yapılır; fiyatlandırma TL üzerindendir ve uluslararası kartla ödeme mümkündür. Sigorta geri ödemesi konusunda kendi sigorta şartlarınızı kontrol etmeniz gerekir. Daha fazla bilgi için yurt dışındaki Türkler sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Avustralya'daki Türkler için saat farkı online terapiye engel olur mu?

Çoğu zaman engel olmaz, ama planlama gerektirir. Sizin akşam saatleriniz Türkiye'nin gündüz saatlerine denk geldiği için genellikle her iki taraf için uygun bir zaman bulunabilir. Yaz saati geçişlerinde randevu saatini yeniden kontrol etmek önemlidir.

Cenazesine gidemediğim bir yakınımın yasını nasıl tutabilirim?

Uzaktan yas, yakın olmanın sağladığı ritüellerden yoksun kaldığı için daha zor olabilir. Kendi yas ritüelinizi oluşturmak, bir mektup yazmak ya da yakınlarınızla görüntülü bir anma yapmak yardımcı olabilir. Yas süreci uzun süre ağır seyrediyorsa profesyonel destek almayı düşünebilirsiniz.

Çocuğum Türkçe konuşmak istemiyor; ne yapmalıyım?

Baskı yerine keyifli ve doğal fırsatlar sunmak çoğu zaman daha etkilidir: Türkçe masallar, şarkılar, oyunlar ve büyükanne-büyükbabayla kısa ama düzenli görüşmeler gibi. Çocuğun iki dili ve iki kültürü kendi hızında benimsemesine alan tanımak önemlidir.

Türkiye'ye dönüp dönmemek konusunda terapide karar verilir mi?

Terapide sizin yerinize karar verilmez. Ancak değerlerinizi, önceliklerinizi ve kaygılarınızı netleştirmek için güvenli bir alan oluşturulur; böylece kararınızı daha sakin ve bilinçli bir şekilde verebilirsiniz.

• #Avustralya
• #saat farkı
• #uzaklık
• #gurbet
• #online terapi

Yazar

Eda Erkan Alapala

Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.

Eğitimler