Belirsiz İlişki: Neyiz Biz Sorusunun Cevapsız Kaldığı İlişkiler

Belirsiz ilişki içinde misiniz? Adı konmamış bağların neden bu kadar yorduğunu, netlik konuşmasının nasıl yapılacağını ve kendinizi korumanın yollarını okuyun.

Sekiz aydır hemen her gün yazışıyorsunuz. Hafta sonları birlikte vakit geçiriyor, birbirinizin arkadaşlarını tanıyor, hasta olduğunuzda kapınıza ilaç bırakıyor. Ama bir düğünde biri "Sevgilin mi?" diye sorduğunda o gülerek "Yok canım, arkadaşız" diyor. Eve dönerken içinizde tarif etmesi zor bir boşluk var. Sormak istiyorsunuz, "Biz neyiz?" diye; ama sorarsanız her şeyin dağılacağından korkuyorsunuz. Belirsiz ilişki, tam olarak bu ara bölgede yaşanan bir bağdır: Sevgili gibi yakınsınız ama adı yok; bir geleceğiniz var mı bilmiyorsunuz; sınırların nerede başlayıp bittiği belli değil. Bu yazıda bu tür ilişkilerin neden bu kadar yorucu olabildiğini, belirsizliğin kimi koruyup kimi yıprattığını ve netlik isteğinizi nasıl dile getirebileceğinizi konuşacağız.

Belirsiz İlişki Nedir?

Belirsiz ilişki, iki kişinin duygusal ve zaman açısından birbirine yakın olduğu, ancak ilişkinin ne olduğunun, nereye gittiğinin ve hangi beklentilerin geçerli olduğunun konuşulmadığı ya da bir tarafın konuşmaktan kaçındığı bağları anlatır. Son yıllarda İngilizcedeki "situationship" kelimesiyle de anılıyor.

Her yeni ilişkinin başında doğal bir belirsizlik dönemi vardır. Birbirinizi tanırken hemen etiket koymak gerekmez; bu dönem çoğu zaman merak ve heyecanla geçer. Sorun, belirsizliğin bir aşama olmaktan çıkıp kalıcı bir düzene dönüşmesiyle başlar. Aylar geçer, yakınlık artar, ama ilişkinin adı ve yönü hep aynı yerde kalır.

Adı konmamış bu bağların farklı biçimleri olabilir:

• "Şimdilik böyle iyiyiz" ilişkisi: İki taraf da ne olduğunu konuşmaz ama bir taraf içten içe daha fazlasını bekler.
• Gizli tutulan ilişki: Ailelerden, iş yerinden ya da çevreden saklanır; "Henüz zamanı değil" denir ama zaman bir türlü gelmez.
• Gidip gelen ilişki: Bir dönem yoğun yakınlık, bir dönem sessizlik; her dönüşte nerede kalındığı belirsizdir.
• Mesafeli bağ: Farklı şehirlerde ya da ülkelerde yaşayan, ara sıra görüşen ama ne olduklarını hiç tanımlamayan iki kişi.

Belirsiz İlişkinin İşaretleri Nelerdir?

Şu cümlelerin birkaçı size tanıdık geliyorsa, belirsiz bir ilişkide olabilirsiniz:

• Ona nasıl hitap edeceğinizi bilmiyorsunuz: sevgili mi, arkadaş mı, "görüştüğüm biri" mi?
• Planlar genellikle son dakikada yapılıyor; birkaç hafta sonrası için bir şey konuşulmuyor.
• Bayramda, doğum gününüzde ya da zor bir gününüzde onun nerede olacağını tahmin edemiyorsunuz.
• Onun başka biriyle görüşüp görüşmediğini bilmiyorsunuz ve sormaya çekiniyorsunuz.
• "Biz neyiz?" sorusu açıldığında konu değişiyor, şaka yapılıyor ya da "Neden etiketlere bu kadar takılıyorsun?" deniyor.
• Ondan gelen her mesajın tonunu, emoji sayısını, yanıt süresini yorumlamaya çalışıyorsunuz.
• Sosyal medyada birlikte görünmüyorsunuz; paylaşımlarda yoksunuz.
• Kendi isteklerinizi "fazla" bulup küçültüyorsunuz: "Zaten bir söz vermedi ki."

Bu işaretler her zaman karşı tarafın kötü niyetli olduğunu göstermez. Bazen iki taraf da gerçekten ne istediğinden emin değildir. Ancak belirsizlik uzadıkça genellikle bir taraf diğerinden daha çok bedel öder.

Belirsizlik Neden Bu Kadar Yorar?

İnsan zihni belirsizliği tehdit gibi algılamaya yatkındır. Bir şeyin kötü olduğunu bilmek bazen, iyi mi kötü mü olduğunu bilmemekten daha kolay katlanılır gelir. Belirsiz ilişkide zihin sürekli "tahmin moduna" geçer: Bu mesaj ne demek, neden bu akşam yazmadı, o fotoğraftaki kişi kim?

Bu durumun bir başka zorlayıcı yanı aralıklı pekiştirme denen mekanizmadır. İlgi ve yakınlık düzenli değil, öngörülemez biçimde geldiğinde, kişi o ilgiye daha çok bağlanır. Bir hafta sessizlikten sonra gelen sıcak bir mesaj, düzenli ilgiden çok daha güçlü bir rahatlama yaratır. Bu da sizi bir sonraki sıcak mesajı beklemeye kilitler. Kumar makinesinin çalışma ilkesine benzeyen bu düzen, aslında mutsuz olduğunuz bir ilişkiden kopmayı zorlaştırır.

Diyelim ki cuma akşamı birlikte güzel bir yemek yediniz, uzun uzun konuştunuz, o size ailesinden, çocukluğundan söz etti. Bu yakınlığın ardından cumartesi ve pazar ondan tek bir mesaj gelmiyor. Pazartesi öğlen, sanki hiçbir şey olmamış gibi bir şarkı bağlantısı atıyor. Siz hafta sonu boyunca telefonu kaç kez elinize aldığınızı saymayı bırakmışsınız; şarkı geldiğinde ise içinize tarif edilmez bir rahatlama yayılıyor ve sorduğunuz her soru o rahatlamanın altında kayboluyor. Bir sonraki sessizlikte döngü yeniden başlıyor. Dışarıdan bakan biri için bu tablo açıkça yorucudur; içinde olan kişi ise çoğu zaman yalnızca "Ben fazla mı takılıyorum?" diye kendini sorgular.

Belirsizlikte en çok yoran şey cevabın kendisi değil, cevabı beklemek için harcadığınız hayattır.

Adı konmamış bir bağ kişinin öz değerini de sessizce aşındırabilir. "Daha iyi olsaydım bana bir isim koyardı" düşüncesi, zamanla kendinizi sürekli kanıtlamaya çalıştığınız bir tutuma dönüşebilir. Kendi ihtiyaçlarınızı dile getirmek yerine "zorlamamak" için susarsınız; sustukça da ihtiyaçlarınız görünmez olur.

Belirsiz İlişki Neden Sürüp Gider?

Bağlanma örüntüleri. Yakınlıktan rahatsızlık duyan biri için belirsizlik güvenli bir alandır: Yakın olabilir ama sorumluluk almak zorunda kalmaz. Terk edilme kaygısı yüksek biri ise karşı tarafı kaybetme korkusuyla netlik istemekten kaçınabilir. Bu iki eğilim bir araya geldiğinde belirsizlik iki taraf için de bir tür denge hâline gelir. Bu dinamikleri bağlanma stilleri yazımızda daha ayrıntılı ele alıyoruz.

Seçeneklerin bolluğu hissi. Flört uygulamaları, "Belki daha uygun biri vardır" düşüncesini sürekli canlı tutabilir. Bir taraf ilişkiyi tanımlarsa diğer seçenekleri kapatmış olacağını düşünür. Uygulamaların ilişki kurma biçimimize etkisini flört uygulamaları yazımızda bulabilirsiniz.

Aile ve çevre baskısı. Türkiye'de bir ilişkiye ad koymak çoğu zaman ailelerin de devreye girmesi demektir: tanışma, söz, nişan, "Niyetin ne?" soruları. Bazı kişiler bu sürecin ağırlığından kaçmak için ilişkiyi adsız tutmayı tercih eder. Muhafazakâr bir aileden gelen ya da ailesinin onaylamayacağını düşündüğü biriyle görüşen kişiler için de belirsizlik bir saklanma biçimi olabilir.

Ekonomik koşullar. Ev kiraları, düğün masrafları ve iş güvencesizliği, bazı genç yetişkinlerin uzun vadeli bir bağlılığı "şu an altından kalkamayacağı" bir yük gibi görmesine yol açabilir. Bu, duygusal bir kaçınmayı değil, gerçek bir kaygıyı yansıtabilir; ama sonuç yine belirsizliktir.

Kayıptan korkmak. "Sorarsam kaybederim" düşüncesi en yaygın nedenlerden biridir. Ne var ki sormamak da kişiyi aylarca, bazen yıllarca yarım bir ilişkide tutabilir.

Belirsiz Bir İlişkide Kendinizi Nasıl Korursunuz?

Önce kendi isteğinizi netleştirin

Karşı tarafa "Biz neyiz?" diye sormadan önce kendinize sorun: Ben ne istiyorum? Özel bir ilişki mi, birlikte bir gelecek mi, yoksa gerçekten şimdilik hafif bir bağ mı? Bazen belirsizlik iki taraf için de uygundur; sorun, bir tarafın bunu istemediği hâlde kabullenmesidir.

Kendinize bir süre tanıyın

"Bu konuyu konuşmak için doğru zamanı bekliyorum" düşüncesi sonsuz bir bekleyişe dönüşebilir. Kendinize gerçekçi bir süre belirleyin: Örneğin önümüzdeki ay içinde bu konuyu açacağım. Bu süre karşı tarafa bir ültimatom değil, kendinize verdiğiniz bir sözdür.

Netlik konuşmasını yapın

Bu konuşmayı mesajla değil, mümkünse yüz yüze ve sakin bir anda yapın. Suçlamak yerine kendi deneyiminizi anlatın:

"Seninle vakit geçirmek bana çok iyi geliyor. Ama ne olduğumuzu bilmemek beni zorluyor. Ben özel ve adı konmuş bir ilişki istiyorum. Senin bu konuda ne hissettiğini merak ediyorum."

Bu cümlede bir talep var ama baskı yok. Karşı tarafa düşünme alanı bırakıyor, sizin ihtiyacınızı da açıkça ortaya koyuyor.

Yanıtı olduğu gibi duyun

"Bilmiyorum", "Şu an hazır değilim", "Böyle iyi değil miyiz?" gibi yanıtlar da birer yanıttır. Bu yanıtları "Biraz daha beklersem değişir" diye yorumlamak cazip gelebilir. Kendinize dürüstçe sorun: Bu yanıtla, şu anki hâliyle yaşayabilir miyim? Eğer cevap hayırsa, beklemek yerine kendi ihtiyacınıza göre karar verme hakkınız vardır.

Hayatınızı askıya almayın

Adı konmamış ilişkilerde kişi sıklıkla planlarını karşı tarafın programına göre ayarlar, arkadaşlarından uzaklaşır, başka fırsatları geri çevirir. Kendi arkadaşlıklarınızı, hobilerinizi ve hedeflerinizi korumak hem öz değerinizi destekler hem de ilişkiye daha net bakabilmenizi sağlar.

Yorumlama alışkanlığını azaltın

Her mesajın ardındaki anlamı çözmeye çalışmak, zihni sürekli tetikte tutar. Bir mesaj geldiğinde onu iki kez okuyup ekran görüntüsünü arkadaşınıza göndermek yerine, kendinize şunu hatırlatın: "Bu mesaj bana ilişkinin ne olduğunu söylemez; bunu ancak açık bir konuşma söyler."

Birden kaybolursa

Bu tür bağlarda bazen karşı taraf hiçbir açıklama yapmadan iletişimi keser. Bu deneyim özellikle yaralayıcıdır, çünkü ortada bitirilecek "resmi" bir ilişki bile yoktur ve yasınızı kimseye anlatamayabilirsiniz. Bu durumla baş etmek için ghosting yazımıza göz atabilirsiniz.

Belirsizliği seçen taraf sizseniz

Bazen netlik istemeyen kişi siz olabilirsiniz. Bunun pek çok anlaşılır nedeni olabilir: Henüz ne istediğinizi bilmemek, eski bir ilişkinin yaralarını taşımak, hayatınızdaki başka bir belirsizlik nedeniyle söz verememek. Bunların hiçbiri sizi kötü biri yapmaz. Ancak karşı tarafın daha fazlasını beklediğini sezdiğiniz hâlde konuyu geçiştirmek, onun hayatından aylar alabilir. "Şu an sana bir ilişki sözü veremiyorum, bunu bilmen önemli" demek zor ama adil bir cümledir; karşınızdakine kendi kararını verebileceği bilgiyi sunar.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Bu durum her zaman terapi gerektiren bir durum değildir. Ancak şu durumlarda destek almak yararlı olabilir:

• Aylardır süren belirsizlik uykunuzu, iştahınızı ya da iş performansınızı etkiliyorsa
• Ondan gelecek bir mesajı beklemek gününüzün merkezine yerleştiyse
• Netlik istemeyi düşündüğünüzde yoğun kaygı hissediyor, sürekli erteliyorsanız
• Benzer belirsiz ilişkileri tekrar tekrar yaşadığınızı fark ediyorsanız
• Kendinizi "yeterince iyi olmadığınız için" seçilmediğinizi düşünürken buluyorsanız
• Bu ilişkiden kopmak istediğiniz hâlde bir türlü kopamıyorsanız

Bireysel terapi, bu ilişkide neyin sizi tuttuğunu anlamak ve kendi ihtiyaçlarınızı ifade etme gücü kazanmak için bir alan sunar.

Terapide Belirsiz İlişki Deneyimi Nasıl Ele Alınır?

Terapide genellikle iki soru birlikte çalışılır: Bu ilişkide neler oluyor ve bu ilişki sizin hayatınızdaki hangi örüntüye uyuyor?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) çerçevesinde, "Netlik istersem kaybederim", "Ben fazla şey istiyorum", "Sabredersem o da değişir" gibi düşünceler incelenir. Bu düşüncelerin sizi nasıl susturduğu ve sonuçta nasıl daha çok kaygıya yol açtığı birlikte görülür. Netlik konuşmasının provası yapılabilir; neyi, nasıl söyleyeceğiniz somutlaştırılır.

Şema terapisi bakış açısı ise neden belirsizliğe razı olduğunuzu ya da neden belirsizliği tercih ettiğinizi anlamaya yardım eder. Çocuklukta sevginin öngörülemez geldiği, bir gün yakın bir gün uzak bir ebeveynle büyüyen biri, yetişkinlikte bu tanıdık düzene çekilebilir. Kendi ihtiyaçlarını bastırmayı öğrenen biri için ise "Ben ne istiyorum?" sorusu bile yabancı gelebilir.

Belirsizliği seçen taraf sizseniz, terapi bağlılıkla ilgili korkularınızı ve bu korkuların karşı tarafı nasıl etkilediğini anlamanıza yardımcı olabilir. Bazı kişiler terapide, yıllardır sürdürdükleri bu düzenin aslında bir koruma biçimi olduğunu fark eder: Hiç söz vermezsem hiç hayal kırıklığına uğratmam, hiç ad koymazsam hiç terk edilmem. Bu korumanın bedelini görmek, yeni bir seçim yapabilmenin ilk adımıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Belirsiz ilişki ne kadar sürerse normaldir?

Bunun için herkese uyan bir süre yoktur. Önemli olan sürenin uzunluğundan çok, belirsizliğin iki taraf için de uygun olup olmadığıdır. Biriniz daha fazlasını istiyor ve bu konuşulamıyorsa, süre kısa olsa bile yük ağırdır.

"Neyiz biz?" diye sormak karşı tarafı korkutur mu?

Bazı kişiler bu sorudan rahatsız olabilir. Ancak sakin ve suçlamasız bir dille sorulan bu soru, sağlıklı bir ilişkide konuşulabilmelidir. Bu sorunun ilişkiyi bitireceğinden korkuyorsanız, bu korkunun kendisi ilişki hakkında önemli bir bilgi taşıyor olabilir.

Belirsiz bir ilişki gerçek bir ilişkiye dönüşebilir mi?

Evet, bazen dönüşür; özellikle iki taraf da zamanla aynı şeyi istediğini fark ederse. Ancak bu dönüşüm genellikle beklemekle değil, açıkça konuşmakla başlar.

Belirsiz ilişki bittiğinde neden bu kadar acı çekiyorum?

Adı konmamış olması, yaşadığınız bağın gerçek olmadığı anlamına gelmez. Üstelik çevrenizdekiler "Zaten sevgili değildiniz ki" diyerek yasınızı küçümseyebilir. Bu kaybın acısını ciddiye almak ve kendinize yas için alan tanımak önemlidir.

• #adı konmamış ilişki
• #situationship
• #ilişkide netlik
• #flört

Yazar

Eda Erkan Alapala

Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.

Eğitimler