Gurbette Evlilik Sorunları ve Çift Terapisi: Uzakta Birbirine Tutunmak

Gurbette evlilik, göçün stresini iki kişinin omzuna yükler. Sık görülen sorunları, nedenlerini ve ilişkiyi güçlendirecek somut adımları öğrenin.

Türkiye'deyken kavga ettiğinizde anneniz araya girerdi, bir arkadaşınızla dertleşirdiniz ya da birkaç günlüğüne başka bir şehre gidip kafa dinlerdiniz. Şimdi ise yabancı bir ülkede, aynı evde, birbirinizden başka neredeyse kimseniz yok. Eşiniz hem partneriniz, hem en yakın arkadaşınız, hem tek destekçiniz, hem de bazen tek tartışma muhatabınız. Gurbette evlilik, göçün getirdiği bütün stresin iki kişinin omzuna yüklenmesi demektir. Bu nedenle pek çok çift, yurt dışına taşındıktan sonra ilişkilerinde daha önce yaşamadıkları sorunlarla karşılaşır. Bu yazıda gurbette evliliğin kendine özgü zorluklarını, sık görülen sorunların arkasındaki dinamikleri, çocuklar ve geniş aileyle ilişkileri, evde uygulanabilecek somut adımları ve çift terapisinin bu süreçte nasıl yardımcı olabileceğini ele alıyoruz.

Gurbette Evlilik Neden Daha Zorlayıcı Olabilir?

Göç, bir evlilik için büyük bir sınavdır. Yeni ülke, yeni dil, yeni iş, yeni bürokrasi ve yeni bir sosyal çevre... Bunların hepsi aynı anda yaşandığında, çiftin ilişkisi bir yandan en önemli dayanak, bir yandan da stresin boşaldığı alan haline gelir.

Gurbette evlilikleri zorlaştıran başlıca etkenler şunlardır:

• Destek ağının kaybı: Türkiye'de aile, akraba ve arkadaşlardan oluşan geniş bir ağ, çiftin üzerindeki yükü dağıtır. Gurbette bu ağ çoğu zaman yoktur; bütün duygusal ihtiyaçlar eşten karşılanmaya çalışılır.
• Farklı uyum hızları: Eşlerden biri işi, okulu ya da dil becerisi sayesinde daha hızlı uyum sağlarken diğeri evde yalnız kalabilir. Bu farklılık, eşler arasında bir mesafe yaratabilir.
• Güç dengesindeki değişim: Dil bilen, çalışan ya da oturum izni kendisine bağlı olan eş, ilişkide istemeden daha güçlü bir konuma geçebilir. Diğer eş kendini bağımlı ve değersiz hissedebilir.
• Rol değişiklikleri: Türkiye'de çalışan bir eşin yurt dışında iş bulamaması, ev içindeki rollerin ve kimliklerin yeniden düzenlenmesini gerektirir.
• Ekonomik baskı: Yeni bir ülkede ilk yıllar genellikle maddi açıdan zordur. Para konusundaki kaygılar, sık bir tartışma kaynağı olabilir.

Göçün çift ilişkisine etkilerini daha geniş bir çerçevede merak ediyorsanız göç ve çift ilişkisi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Gurbette Evlilik Sorunlarının Sık Görülen İşaretleri

Her çift zaman zaman tartışır; bu, ilişkinin sağlıksız olduğu anlamına gelmez. Ancak aşağıdaki işaretler uzun süre devam ediyorsa, ilişkiye daha yakından bakmak yararlı olabilir.

İletişimde bozulma

• Aynı konuların tekrar tekrar kavgaya dönüşmesi
• Konuşmaların yalnızca çocuklar, faturalar ve gündelik işlerle sınırlı kalması
• Küslüklerin uzun sürmesi, sessizliğin bir ceza aracına dönüşmesi
• Eleştiri, küçümseme ya da alay içeren cümlelerin artması

Duygusal mesafe

• Birlikte vakit geçirmekten keyif almamak
• Sorunları eşe değil, Türkiye'deki aileye ya da arkadaşlara anlatmak
• "Aynı evde iki yabancı" gibi hissetmek
• Fiziksel yakınlığın belirgin biçimde azalması

Kırgınlık ve suçlama

• "Senin yüzünden buraya geldik" ya da "ben senin için her şeyimi bıraktım" cümlelerinin sık kullanılması
• Göç kararının sürekli bir tartışma konusu olması
• Eşlerden birinin kendini sürekli fedakâr, diğerinin kendini sürekli suçlu hissetmesi

Gurbette Evlilik Sorunlarının Arkasındaki Kültürel Dinamikler

"Elâlem ne der" ve gizlilik: Türk toplumunda evlilik sorunlarını aile dışına taşımak çoğu zaman "ayıp" sayılır. Gurbette ise bu gizlilik daha da artabilir; çünkü küçük Türk toplulukları içinde "herkes herkesi tanır" ve dedikodu korkusu yardım aramayı zorlaştırabilir. Çiftler sorunlarını kendi içlerinde çözmeye çalışırken yalnızlaşabilir.

Geniş aile ile uzaktan ilişki: Türkiye'deki aileler, gurbetteki çiftin hayatına telefonla, görüntülü aramalarla ya da uzun ziyaretlerle dahil olmaya devam eder. Yaz aylarında aylarca süren misafirlikler, aileden gelen öneriler ya da eleştiriler, çiftin kendi sınırlarını belirlemesini zorlaştırabilir.

Kuşaklar ve değerler: Özellikle ikinci ve üçüncü kuşak Türkler arasında, eşlerden biri yaşadığı ülkenin değerlerine daha yakınken diğeri daha geleneksel bir aile yapısını savunabilir. Ev işlerinin paylaşımı, kadının çalışması, çocuk yetiştirme ve sosyal hayat gibi konularda bu fark belirginleşebilir.

Evlilik yoluyla göç: Bazı evliliklerde eşlerden biri Türkiye'den evlilik yoluyla gelir. Bu eş yeni bir ülkeye, yeni bir dile ve yeni bir aileye aynı anda uyum sağlamaya çalışırken yoğun bir yalnızlık ve bağımlılık hissi yaşayabilir. Yaşadığı ülkede oturum durumunun evliliğe bağlı olması, ilişkideki güç dengesini daha da hassas hale getirebilir.

Gurbette yalnızlık: Eşlerden birinin yalnızlığı, çoğu zaman ilişkiye "talep" olarak yansır: "Benimle daha çok vakit geçir", "Neden hep işte kalıyorsun?" Diğer eş ise bu talepleri baskı olarak algılayıp daha fazla uzaklaşabilir. Böylece "takip eden ve kaçan" bir döngü oluşur.

Diyelim ki Almanya'ya eşinin işi nedeniyle taşınmış bir kadın, Türkiye'de öğretmenlik yaparken şimdi evde, dil kursu ile ev işleri arasında günlerini geçiriyor. Eşi akşamları yorgun eve geliyor ve sessiz kalmak istiyor. Kadın gün boyunca biriktirdiklerini paylaşmak istiyor; eşi bunu "yine şikâyet" olarak duyuyor. Her akşam benzer bir gerilim yaşanıyor. İki taraf da aslında aynı şeye ihtiyaç duyuyor: anlaşılmak ve yalnız olmadığını hissetmek. Ancak bu ihtiyaç, kavganın gürültüsü altında kayboluyor.

Gurbette Evlilik Sorunlarının Çocuklara ve Aileye Etkisi

Çift arasındaki gerginlik, çocukları da doğrudan etkiler. Gurbette çocukların ebeveynleri dışında başvurabilecekleri büyükanne, büyükbaba, teyze ya da amca gibi yakınları çoğu zaman yoktur. Bu nedenle ebeveynler arasındaki çatışma, çocuğun duygusal dünyasında daha büyük bir yer kaplayabilir.

• Duygusal güvensizlik: Sık kavgalara tanık olan çocuklarda kaygı, uyku sorunları, okulda dikkat güçlüğü ya da içe kapanma görülebilir.
• Tercüman çocuklar: Yurt dışında büyüyen çocuklar çoğu zaman yerel dili ebeveynlerinden daha iyi konuşur. Bürokratik işlerde tercümanlık yapan çocuklar, ebeveynlerinin sorunlarına da istemeden ortak edilebilir.
• Taraf tutma baskısı: Ebeveynlerden birinin çocuğa diğerini şikâyet etmesi, çocuğu iki sevdiği insan arasında sıkıştırır.

Çocuklarınızın bu süreçte duygusal olarak desteklenmesi önemlidir. Ebeveyn çatışmalarının çocuğa yansımaması için tartışmaları çocukların yanında yapmamaya, onları taraf tutmaya zorlamamaya ve "bu sizin suçunuz değil" mesajını açıkça vermeye özen gösterin.

Gurbette Evliliği Güçlendirmek İçin Somut Adımlar

1. Göç kararını yeniden konuşun ama suçlamadan. "Buraya neden geldik, şimdi nasıl hissediyoruz, neye ihtiyacımız var?" sorularını, sakin bir zamanda birlikte konuşun. Amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil, şu anki durumu birlikte anlamaktır.
2. Haftalık "çift saati" belirleyin. Haftada en az bir kez, çocuklardan, telefonlardan ve gündelik işlerden uzak, yalnızca ikinize ait bir zaman ayırın. Bu bir yürüyüş, bir kahve ya da evde sessiz bir akşam olabilir.
3. Her eşin kendi sosyal çevresi olsun. Tüm duygusal ihtiyaçların eşten karşılanması, ilişkiye büyük bir yük bindirir. Her iki eşin de arkadaşları, hobileri ve kendine ait alanları olması, ilişkiyi rahatlatır.
4. Güç dengesini birlikte gözden geçirin. Para, bürokrasi, kararlar ve sosyal hayat konusunda eşlerden biri tamamen diğerine bağımlıysa, bağımsızlığı destekleyecek adımlar planlayın: dil kursu, ehliyet, iş başvurusu, kendi banka hesabı gibi.
5. "Ben" diliyle konuşun. "Sen hiç beni dinlemiyorsun" yerine "Bugün kendimi çok yalnız hissettim, biraz konuşmaya ihtiyacım var" gibi cümleler, savunmayı azaltır ve anlaşılma ihtimalini artırır.
6. Kavgada mola verin. Tartışma yükseldiğinde, "Şu an çok gerginim, yirmi dakika sonra tekrar konuşalım" diyerek ara verin ve gerçekten geri dönün. Mola, kaçış değil, sakinleşme aracıdır.
7. Geniş aileyle sınırları birlikte belirleyin. Ziyaret süreleri, aile kararlarına katılım ve maddi destek gibi konularda önce kendi aranızda anlaşın, sonra bu kararı ailelere birlikte iletin.
8. Küçük takdirleri ihmal etmeyin. Gurbette yorgunluk ve stres, teşekkür etmeyi ve takdir etmeyi unutturabilir. Gün içinde eşinizin yaptığı küçük bir şeyi fark edip söylemek, ilişkinin duygusal iklimini değiştirebilir.
9. Türkiye ziyaretlerini birlikte planlayın. Yaz tatillerinin tamamen aile ziyaretleriyle geçmesi, çiftin kendine ait dinlenme zamanını ortadan kaldırabilir. Ziyaretlerin içinde ikinize ait birkaç gün planlamayı deneyin.

Gurbette evlilik, iki kişinin aynı fırtınada aynı tekneyi kürek çekerek yürütmesine benzer. Birbirinize yönelmek, birbirinizle savaşmaktan çok daha fazla yol aldırır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Her ilişki zaman zaman zorlanır. Ancak şu durumlarda bir çift terapisi süreci düşünmek yararlı olabilir:

• Aynı konular aylardır çözülmeden kavgaya dönüşüyorsa
• İletişim neredeyse tamamen kesildiyse ya da sürekli eleştiri ve küçümseme içeriyorsa
• Aldatma, güven kaybı ya da ciddi bir kırılma yaşandıysa
• Eşlerden biri ya da her ikisi boşanmayı sık sık düşünüyorsa
• Çocuklar ebeveyn çatışmalarından belirgin biçimde etkileniyorsa
• Eşlerden birinde uzun süreli keyifsizlik, kaygı ya da umutsuzluk gözlemleniyorsa

Fiziksel şiddet, tehdit, ekonomik ya da duygusal kontrol gibi davranışlar varsa, bu durum yalnızca bir "evlilik sorunu" değildir ve öncelik güvenliktir. Böyle bir durumda yaşadığınız ülkedeki yerel destek hizmetlerine başvurmanız, acil tehlike varsa ülkenin acil numarasını aramanız gerekir: AB ülkelerinde 112, ABD ve Kanada'da 911, İngiltere'de 999 veya 112, Avustralya'da 000. Şiddet içeren ilişkilerde çift terapisi genellikle ilk adım olarak önerilmez; önce bireysel güvenlik ve destek sağlanmalıdır. Online terapi acil müdahale hizmeti değildir.

Anadilde Online Çift Terapisinde Gurbette Evlilik Nasıl Ele Alınır?

Gurbette yaşayan Türk çiftler için anadilde çift terapisi, ilişkilerini ve kültürel bağlamlarını uzun uzun açıklamak zorunda kalmadan konuşabilecekleri bir alan sunabilir. "Kayınvalide misafirliği", "elâlem", "fedakârlık", "gurbet" gibi kavramların taşıdığı duygusal yükün anlaşılması, terapötik ilişkiyi kolaylaştırabilir. Bu, yaşadığınız ülkedeki çift terapistlerinin yetersiz olduğu anlamına gelmez; yalnızca bazı çiftler için anadilin ek bir rahatlık sağladığı anlamına gelir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve çift terapisi yaklaşımlarına dayalı bir süreçte genellikle şu adımlar izlenebilir:

• Değerlendirme: Çiftin ilişki öyküsü, göç süreci, şu anki yaşam koşulları ve sorun alanları birlikte ele alınır. Bazen eşlerle ayrı ayrı da görüşülebilir.
• Döngüyü görünür kılmak: Çiftin tekrar eden çatışma döngüsü belirlenir. Örneğin "biri yaklaştıkça diğerinin uzaklaşması" gibi kalıplar fark edildiğinde, çift sorunu birbirine değil döngüye karşı birlikte ele almaya başlayabilir.
• İletişim becerileri: Suçlamadan ihtiyaç ifade etme, aktif dinleme, mola verme ve çatışmayı sakinleştirme teknikleri seanslarda ve evde pratik edilir.
• Düşünce kalıpları: "O beni zaten hiç umursamıyor", "Benim fedakârlığımı görmüyor" gibi otomatik düşünceler incelenir ve daha dengeli yorumlar geliştirilir.
• Göçe özgü konular: Uyum hızı farkları, güç dengesi, geniş aile ile sınırlar ve kalmak ya da dönmek gibi kararlar ele alınır.

Online çift seanslarında iki eşin aynı odada, sessiz ve mahrem bir ortamda olması, saat farkına uygun bir zaman seçilmesi ve güvenli bir bağlantı kullanılması önemlidir. Ödeme online yapılabilir; TL fiyatlandırma ve uluslararası kartla ödeme mümkündür. Çift terapisi süreci hakkında çift terapisi, yurt dışında yaşayanlara yönelik bilgiler için yurt dışındaki Türkler sayfasına göz atabilirsiniz. Sigorta kapsamı için yaşadığınız ülkedeki sigorta şartlarını kontrol etmenizi öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

Gurbette evlilik sorunları göçten mi kaynaklanır, yoksa zaten var mıydı?

Her ikisi de olabilir. Göç, daha önce var olan ama görünmeyen sorunları açığa çıkarabileceği gibi, yeni sorunlar da yaratabilir. Terapide bu ayrımı yapmak, çiftin neye odaklanması gerektiğini netleştirmeye yardımcı olur.

Eşim çift terapisine gelmek istemiyor, ne yapabilirim?

Eşinizi zorlamak genellikle işe yaramaz. Kendi duygularınızı ve ilişkideki rolünüzü anlamak için bireysel terapiye başlamak bir seçenek olabilir. Bazen bir eşin değişmesi, ilişkinin dinamiklerini de değiştirir ve diğer eş zamanla sürece katılmaya istekli hale gelebilir.

Online çift terapisi yüz yüze kadar etkili olabilir mi?

Online çift terapisi, özellikle yurt dışında yaşayan ve anadilde destek arayan çiftler için uygun bir seçenek olabilir. Etkililik büyük ölçüde çiftin motivasyonuna, terapötik ilişkinin kalitesine ve düzenli katılıma bağlıdır. Sessiz ve mahrem bir ortam sağlamak, online seansların verimini artırır.

Çift terapisinde terapist taraf tutar mı?

Hayır. Çift terapistinin görevi eşlerden birinin haklı olduğunu ilan etmek değil, her iki eşin de kendini güvende hissedip konuşabileceği bir ortam oluşturmaktır. Odak, kimin suçlu olduğu değil, çiftin birlikte nasıl daha iyi bir ilişki kurabileceğidir.

• #gurbette evlilik
• #evlilik sorunları
• #çift terapisi
• #göç ve ilişki

Yazar

Eda Erkan Alapala

Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.

Eğitimler