Hitit Üniversitesi uluslararası öğrenci sayısı birkaç yılda kat kat arttı. 60'tan fazla ülkeden gelen gençler Çorum'da neler yaşıyor, uyum nasıl kolaylaşır?
Bakü'den gelen bir öğrenci kantinde çayını yudumlarken yanındaki masada Somalili iki arkadaş Türkçe ödevleri üzerine konuşuyor; bir Endonezyalı öğrenci ise memlekette bıraktığı ailesiyle görüntülü görüşme yapıyor. Birkaç yıl önce Çorum'da pek alışık olunmayan bu manzara artık kampüsün gündelik bir parçası. Hitit Üniversitesi uluslararası öğrenci sayısı son yıllarda kat kat arttı ve bugün 60'tan fazla ülkeden gelen gençler Çorum sokaklarında, otobüslerinde, çarşısında yaşıyor. Bu yazıda önce rakamlara bakacak, ardından bu gençlerin yeni bir ülkede ve küçük bir Anadolu şehrinde karşılaştıkları uyum sürecini psikolojik açıdan ele alacağız. Yazı hem öğrencilerin kendilerine hem de onlarla aynı şehri paylaşan Çorumlulara seslenmeyi amaçlıyor.
Hitit Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Sayısı: Rakamlar Ne Söylüyor?
Hızlı bir artış. YÖK'ün Hitit Üniversitesi için hazırladığı izleme ve değerlendirme raporundaki göstergeye göre üniversitedeki uluslararası öğrenci sayısı 2018-2022 arasında 172'den 217'ye, 231'e, 551'e ve 805'e yükseldi. Bu rapor şu anda erişime açık değil ve değerler ikincil olarak aktarılıyor. Üniversite verisine dayanan 2025 tarihli bir akademik çalışmaya (Özakyol, Manjang ve Jammeh) göre 2024'te uluslararası öğrenci sayısı 1.294'e ulaştı. Resmî Study in Türkiye portalındaki uyruk tablosunun toplamı ise 62 ülkeden 1.318 öğrenciyi gösteriyor. Üniversite kendi tanıtımında "1.000'i aşkın", "1.200'e yakın" öğrenciden söz ediyor. Kısacası birkaç yılda sayı yaklaşık yedi katına çıktı.
Kampüsün büyüklüğü içinde. Üniversitenin sürdürülebilirlik sayfasına göre 2024-2025 öğretim yılında toplam öğrenci sayısı 19.814. Yani uluslararası öğrenciler toplam öğrencilerin kabaca %6-7'sini oluşturuyor. Özakyol ve arkadaşlarının ikincil olarak aktardığı bilgiye göre ise 2023'te Türkiye'deki yaklaşık 350 bin uluslararası öğrenci, yükseköğretimdeki tüm öğrencilerin yaklaşık %5'iydi.
Nereden geliyorlar? Study in Türkiye portalındaki tabloya göre başlıca uyruklar şöyle:
- Azerbaycan: 475
- Suriye: 122
- Somali: 79
- Irak: 77
- Afganistan: 66
- Gambiya: 49
- Kazakistan: 43
- Gabon: 41
- Mısır ve Türkmenistan: 36'şar
- Endonezya: 33
- Cibuti: 23
Azerbaycan açık ara ilk sırada ve toplamın üçte birinden fazlasını oluşturuyor. Afrika ülkelerinden gelen öğrenciler de giderek büyüyen bir grup. Özakyol ve arkadaşlarının çalışmasına göre yalnızca İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde 593 uluslararası öğrenci var; bunların 234'ü Azerbaycanlı, 207'si Afrika kıtasından.
Hangi destekler var? Üniversitenin 2024 Kurum İç Değerlendirme Raporu'na göre uluslararası öğrenci süreçlerini Uluslararası Ofis yürütüyor ve üniversitede bir Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi bulunuyor. Aynı raporda psikolojik desteğin Bağımlılıkla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesindeki Sosyal Destek Birimi aracılığıyla, İl Sağlık Müdürlüğünce görevlendirilen bir psikologla haftada iki gün sunulduğu belirtiliyor. Uluslararası öğrencilere özel bir psikolojik danışmanlık birimine ilişkin bilgiye ulaşılamadı.
Verinin sınırları
2018-2022 serisi şu an erişilemeyen bir rapordan ikincil olarak aktarılıyor ve sütunların yıllara eşlenmesi rapor döneminden çıkarılmış. Farklı kaynaklardaki 1.294 ve 1.318 gibi rakamlar farklı tarihlere ait olabilir. Uyruk tablosunda yıl belirtilmiyor. Türkiye Bursları ile gelen öğrenci sayısı bulunamadı.
Bu Hızlı Değişimi Ne Açıklıyor? Sosyolojik Bir Okuma
Uluslararası öğrenci sayısındaki artışı açıklayan, Hitit Üniversitesi'ne özgü bir çalışma bulunmuyor. Ancak genel eğilimler ve verilerdeki örüntü bazı olası etkenlere işaret ediyor:
Türkiye'nin uluslararası eğitimdeki yükselişi. Türkiye son yıllarda uluslararası öğrenciler için önemli bir hedef ülke hâline geldi. Daha uygun yaşam maliyeti ve burs olanakları, Anadolu'daki üniversiteleri de bu hareketin parçası yaptı.
Kültürel ve dilsel yakınlık. Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi Türk dili konuşulan ülkelerden gelen öğrencilerin büyük payı, dil ve kültür yakınlığının tercihlerde rol oynadığını düşündürüyor.
İkili anlaşmalar ve burslar. Üniversite, ikili anlaşmalar kapsamında burs alan öğrencileri olduğunu belirtiyor. Bazı ülkelerden gelen öğrenci gruplarının belirli fakültelerde yoğunlaşması, bu tür anlaşmaların ve ağızdan ağıza yayılan tavsiyelerin etkisini akla getiriyor.
Küçük şehir avantajı. Daha düşük kira ve yaşam maliyeti, büyükşehirlere göre daha sakin bir ortam, bazı öğrenciler ve aileleri için tercih nedeni olabilir.
Ev sahibi kent açısından da bu değişim yeni. Yaşlanan nüfusu ve göç veren yapısıyla bilinen Çorum, kısa sürede alışık olmadığı bir kültürel çeşitlilikle tanıştı. Bu karşılaşma hem merak hem de karşılıklı alışma süreci gerektiriyor.
Hitit Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Deneyimi: Psikolojik Bir Okuma
Akademik çalışmalar ne buldu?
Çorum'daki uluslararası öğrencilerle yapılmış iki çalışma, gündelik deneyime ışık tutuyor. Boduroğlu'nun 2025'te yayımlanan çalışması 23 öğrenciyle yapılan görüşmelere, Özakyol ve arkadaşlarının çalışması ise 60 öğrenciyle yapılan bir ankete dayanıyor. Bu çalışmalarda uyumu zorlaştıran başlıca etkenler şunlar oldu:
- Dil engeli: Derslerde, resmî işlemlerde ve gündelik iletişimde Türkçe yetersizliği
- Ekonomik zorluklar: Burs ve aile desteğinin yetmemesi, iş bulmanın zorluğu
- Bürokrasi: İkamet ve diğer resmî süreçlerin karmaşıklığı
- Sosyal dışlanma ve ayrımcılık deneyimleri
- Kentte İngilizce konuşan kişilerin ve iş olanaklarının azlığı
Aynı çalışmalar aile, arkadaşlar ve üniversitenin destek birimlerini koruyucu etkenler olarak gösteriyor.
Kültür şoku ve uyum evreleri
Yeni bir ülkeye gelen öğrencilerin uyum süreci çoğu zaman dalgalı bir seyir izler. Psikolojide bu süreç "U eğrisi" ya da "W eğrisi" modelleriyle anlatılır: Başlangıçtaki heyecan ve merak döneminin ardından, gündelik zorluklar biriktikçe bir hayal kırıklığı ve yalnızlık evresi gelebilir. Zamanla dil öğrenildikçe, arkadaşlıklar kuruldukça ve kent tanındıkça uyum artar. Tatilde eve dönüp yeniden gelmek ise bu döngüyü kısmen tekrarlatabilir. Bu süreci kültür şoku yazımızda ayrıntılı ele alıyoruz.
Kültürleşme stresi
Kültürleşme stresi, iki kültür arasında kalmanın yarattığı psikolojik zorlanmadır. Öğrenci bir yandan kendi kimliğini, dilini ve alışkanlıklarını korumak isterken öbür yandan yeni çevreye uyum sağlamaya çalışır. Yemekten iklime, sınıf içi iletişim tarzından hocalarla ilişkiye kadar pek çok alanda farklılıklar bu stresi artırabilir. Örneğin sıcak bir iklimden gelen bir öğrenci için Çorum'un soğuk ve uzun kışı başlı başına bir uyum konusu olabilir.
Dil ve özgüven
Dil engeli yalnızca derslerde değil, özgüvende de iz bırakır. Kendini ifade edememek, kendi ülkesinde başarılı ve sosyal olan bir gencin kendini yetersiz ve görünmez hissetmesine yol açabilir. Bu deneyimi dil bariyeri ve özgüven yazımızda inceliyoruz.
Yalnızlık ve sıla özlemi
Aileden binlerce kilometre uzakta olmak, özellikle bayramlarda, hastalık dönemlerinde ya da ailede bir kayıp olduğunda derin bir yalnızlık yaratabilir. Bazı öğrenciler için çatışma, ekonomik kriz ya da ağır koşullar yaşanan ülkelerinde kalan aile üyeleri, sürekli bir kaygı kaynağıdır.
Görünürlük ve kimlik
Küçük bir şehirde farklı görünmek, iki yönlü bir deneyim olabilir. Bir yandan merakla karşılanmak, sohbet başlatmak ve misafirperverlik görmek öğrenciye kendini değerli hissettirir. Öbür yandan sokakta sürekli bakılmak, aynı soruların tekrar tekrar sorulması ya da yalnızca uyruğuyla anılmak yorucu olabilir. Bazı öğrenciler bu yorgunlukla baş etmek için kendi ülkelerinden gelenlerle sınırlı bir çevrede kalmayı seçer. Bu kısa vadede güven verse de uzun vadede dil öğrenmeyi ve kente ait hissetmeyi zorlaştırabilir. Kimliğini korurken yeni çevreye de açılabilmek, psikolojide en sağlıklı uyum biçimlerinden biri olarak görülür.
Yardım istemenin önündeki engeller
Birçok kültürde psikolojik destek almak hâlâ damgalanma korkusuyla birlikte düşünülür. Buna dil engeli, hangi hizmetin nerede olduğunu bilmemek ve maliyet kaygısı eklendiğinde, uluslararası öğrenciler zorlandıklarında yardım istemekte gecikebilir. Belirtiler çoğu zaman baş ağrısı, uykusuzluk ya da derslerden geri çekilme gibi dolaylı yollarla kendini gösterir.
Yeni bir şehirde ilk dost, çoğu zaman bir dersin ya da bir haritanın veremediği güveni verir.
Diyelim ki Gambiya'dan gelen yirmi yaşında bir öğrenci, ilk dönemini Türkçe hazırlık sınıfında geçirmiş. Ekim ayında kampüs kalabalık ve heyecanlı; aralık geldiğinde ise karanlık erken çöküyor, yurttaki arkadaşlarının çoğu kendi dillerinde konuşuyor ve o, ailesine "her şey yolunda" dediği telefon görüşmelerinden sonra uzun süre uyuyamıyor. Bu kurgusal örnek, uyumun düz bir çizgi değil, iniş ve çıkışları olan bir süreç olduğunu hatırlatıyor.
Uluslararası Öğrenciler ve Ev Sahibi Şehir İçin Pratik Öneriler
Öğrenciler için
- Dili gündelik hayata taşıyın. Çarşıda, pazarda, otobüste birkaç cümle kurmak, sınıftaki derslerden daha hızlı ilerleme sağlayabilir. Hata yapmaktan çekinmeyin; çoğu insan çaba gösterilmesini takdir eder.
- Karma arkadaşlıklar kurun. Kendi ülkenizden arkadaşlar güvenli bir liman sunar; Türk öğrencilerle ve başka ülkelerden gelenlerle kurulan bağlar ise uyumu hızlandırır.
- Bir rutin oluşturun. Uyku, beslenme, ders ve hareket düzeni, kış aylarında ve sınav dönemlerinde ruh hâlini korumaya yardımcı olur.
- Destek birimlerini öğrenin. Uluslararası Ofis, danışman hocanız ve öğrenci toplulukları ilk başvuru noktalarıdır.
- Ailenize karşı dürüst olun. Zorlandığınızı paylaşmak, onları üzmek değil, gerçek bir bağ kurmaktır.
Ev sahibi şehir için
- Merak ile önyargıyı ayırın. Soru sormak bağ kurmanın başlangıcıdır; ama bir öğrenciyi yalnızca uyruğu ya da görünüşü üzerinden tanımlamak onu yalnızlaştırır.
- Temas, önyargıyı azaltır. Psikolojideki temas hipotezine göre farklı gruplar eşit koşullarda ve ortak amaçlarla bir araya geldiğinde karşılıklı önyargılar azalır. Mahalle etkinlikleri, spor ve kültür buluşmaları bu temasın doğal ortamlarıdır.
- Küçük nezaketler büyük fark yaratır. Bir esnafın sabırla yol tarif etmesi ya da bir ev sahibinin kira sözleşmesini anlaşılır biçimde açıklaması, öğrencinin kente dair duygusunu derinden etkileyebilir.
Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?
Uyum sürecinde zorlanmak olağandır. Ancak şu durumlarda bir uzmanla görüşmek yararlı olabilir:
- Yalnızlık, mutsuzluk ve isteksizlik birkaç haftadır azalmıyorsa
- Derslere gidememe, odadan çıkamama ya da sınavlardan kaçma başladıysa
- Uyku ve iştah belirgin biçimde değiştiyse
- Yoğun kaygı, çarpıntı ya da panik benzeri belirtiler yaşanıyorsa
- Ailede yaşanan bir kayıp ya da ülkedeki zor gelişmeler nedeniyle günlük işlevsellik bozulduysa
Umutsuzluk, kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşünceleri varsa bu bir acil durumdur: Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ve bir arkadaşınıza ya da yurt görevlisine hemen haber verin.
Terapide Uluslararası Öğrencilerin Uyum Sorunları Nasıl Ele Alınır?
Terapide ilk adım, öğrencinin kendi kültürünü, değerlerini ve göç hikâyesini anlamaktır; kültüre duyarlı bir yaklaşım, yardım istemenin önündeki çekinceleri azaltır. Bilişsel davranışçı terapide (BDT) "Burada hiçbir zaman uyum sağlayamayacağım", "Herkes beni dışlıyor" ya da "Ailemi hayal kırıklığına uğratırsam her şey biter" gibi düşünceler incelenir; davranışsal adımlarla sosyal temas ve günlük rutin yeniden kurulur. Kaygı belirtileri için nefes ve gevşeme çalışmaları, sınav ve performans stresi için problem çözme becerileri kullanılabilir.
Yas, savaş ya da ülkedeki zor koşullar gibi ağır yaşantılar söz konusuysa travmaya duyarlı bir çalışma gerekebilir. Belirtiler yoğunsa ilaç tedavisi gerekip gerekmediği konusunda psikiyatri hekimi değerlendirmesi önerilir. Türkçesi yeterli olan öğrenciler için bireysel terapi yüz yüze ya da online yürütülebilir. Mezuniyet yaklaştıkça gündeme gelen "kalmak mı, dönmek mi?" belirsizliği ise ayrı bir konu olarak uluslararası öğrencilerde mezuniyet sonrası yazımızda ele alınıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Hitit Üniversitesi'nde kaç uluslararası öğrenci var?
Üniversite verisine dayanan bir akademik çalışmaya göre 2024'te 1.294; resmî Study in Türkiye portalındaki uyruk tablosuna göre ise 62 ülkeden yaklaşık 1.318 uluslararası öğrenci bulunuyor. Bu sayı 2018'de 172 idi.
Uluslararası öğrenciler en çok hangi zorlukları yaşıyor?
Çorum'da yapılan çalışmalar dil engelini, ekonomik zorlukları, bürokrasiyi, sosyal dışlanmayı ve ayrımcılık deneyimlerini öne çıkarıyor. Aile, arkadaş desteği ve üniversitenin destek birimleri ise koruyucu etkenler arasında.
Kültür şoku ne kadar sürer?
Süre kişiden kişiye değişir. Pek çok öğrencide ilk aylardaki zorlanma, dil becerisi ve sosyal ağ geliştikçe azalır. Yalnızlık ve mutsuzluk aylarca sürüyor ve günlük hayatı etkiliyorsa destek almak yararlıdır.
Çorumlular uluslararası öğrencilere nasıl destek olabilir?
Sabırlı iletişim, gündelik nezaket ve ortak etkinliklerde bir araya gelmek en etkili yollardır. Farklı kültürden gelen insanlarla kurulan olumlu temas, hem öğrencilerin uyumunu hem de kentin birlikte yaşama deneyimini güçlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız güçlükler için bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir. Acil bir durumda lütfen 112'yi arayın.
Eda Erkan Alapala
Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.
Eğitimler
