Körfez Ülkelerinde Çalışan Türkler: İzolasyon ve Uzun Mesai

Körfez'deki Türkler uzun mesai, sıcak iklim, geçici yaşam hissi ve aileden uzaklıkla nasıl baş edebilir? Somut öneriler ve anadilde online terapi seçeneği.

Dubai'de bir inşaat projesinde, Doha'da bir otelde, Riyad'da bir hastanede ya da Abu Dabi'de bir mühendislik firmasında çalışıyor olabilirsiniz. Körfez'deki Türkler çoğu zaman iyi bir iş fırsatı, kariyer adımı ya da aileye daha iyi bir gelecek sağlama hedefiyle yola çıkar. Parlak gökdelenlerin, modern alışveriş merkezlerinin ve güneşli günlerin ardında ise başka bir gerçek de olabilir: uzun mesailer, sıcaktan dolayı kapalı mekânlarda geçen bir hayat, "nasılsa birkaç yıl kalacağım" hissiyle ertelenen ilişkiler ve aileden uzakta geçen yıllar. Bu yazıda Körfez ülkelerinde çalışmanın ruh sağlığı üzerindeki olası etkilerini, dikkat edilmesi gereken işaretleri ve kendinize iyi bakmak için atabileceğiniz somut adımları ele alacağız.

Körfez'deki Türkler Neler Yaşıyor? Gurbetin Farklı Bir Yüzü

Körfez ülkelerine göç, Avrupa ya da Kuzey Amerika'ya göçten bazı açılardan farklıdır. Pek çok kişi burada kalıcı olarak yerleşmekten çok, belirli bir süre çalışmak amacıyla bulunur. Bu "geçici" duygusu hem rahatlatıcı hem de zorlayıcı olabilir.

Sık karşılaşılan deneyimlerden bazıları şunlardır:

• Uzun ve yoğun çalışma saatleri: Bazı sektörlerde mesai saatleri uzun, izin günleri sınırlı olabilir. İş ile özel hayat arasındaki çizgi silikleşebilir.
• İklim ve kapalı yaşam: Yılın büyük bölümünde yaşanan yoğun sıcak, gün içinde dışarıda vakit geçirmeyi zorlaştırır. Ev, araba, ofis ve alışveriş merkezi arasında geçen bir hayat, zamanla daralmışlık hissi yaratabilir.
• Aileden ayrı yaşamak: Bazı çalışanlar eşlerini ve çocuklarını Türkiye'de bırakarak tek başına gelir. Bu durum hem gidende hem de kalanda özlem, suçluluk ve kopukluk duyguları yaratabilir.
• Çok uluslu ama geçici sosyal çevre: Pek çok farklı ülkeden insanla tanışmak mümkündür; ancak insanlar sık sık gelip gittiği için kalıcı arkadaşlıklar kurmak zorlaşabilir.
• Kültürel ve sosyal kurallar: Yaşanan ülkenin kurallarına, geleneklerine ve sosyal normlarına uyum sağlamak, özellikle ilk dönemde dikkat ve enerji gerektirebilir.

Bunlara bir de dil çeşitliliği eklenir. İş yerinde İngilizce, sokakta Arapça, evde Türkçe konuşulan bir gündelik hayat, özellikle ilk aylarda zihinsel olarak yorucu olabilir. Kişi her ortamda kendini biraz "çeviri yaparken" bulabilir; bu da gün sonunda fark edilmeyen bir yorgunluk birikimine yol açar.

Bu deneyimler herkes için aynı yoğunlukta yaşanmaz. Bazı kişiler Körfez'deki hayatı düzenli, güvenli ve tatmin edici bulur. Ancak yorgunluk ve yalnızlık uzun süre birikirse, ruh sağlığı üzerinde fark edilir bir iz bırakabilir.

İzolasyon ve Tükenmişliğin İşaretleri

Uzun mesai ve sınırlı sosyal hayat bir araya geldiğinde kişi kendini bir "iş-ev döngüsü" içinde sıkışmış hissedebilir. Aşağıdaki işaretlere dikkat etmek faydalı olabilir:

• İzin günlerinde bile dinlenemediğinizi hissetmek
• Sabahları işe gitmeyi düşünürken içinizin daralması
• Telefonda ailenizle konuşurken "her şey yolunda" deyip kapattıktan sonra çökmüşlük hissetmek
• Uyku sorunları, gece sık uyanmak ya da sabah yorgun kalkmak
• İnsanlarla görüşmeye isteksizlik, boş zamanı ekran başında geçirmek
• Küçük şeylere aşırı tepki vermek, sabırsızlık ve öfke
• Sürekli "parayı biriktirip döneceğim" düşüncesiyle bugünü ertelemek
• Baş ağrısı, sırt ağrısı, mide şikâyetleri gibi bedensel yakınmalar
• Eskiden keyif aldığınız hobilere ilginin azalması

Bu belirtiler tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ancak haftalarca sürüyor ve gündelik hayatınızı zorlaştırıyorsa, bunu ciddiye almanız önemlidir. Tükenmişlik hakkında daha ayrıntılı bilgi için tükenmişlik sendromu yazısına göz atabilirsiniz.

Körfez'deki Türkler İçin Zorlanmanın Nedenleri

Erteleme psikolojisi. "Burası geçici, birkaç yıl sonra döneceğim" düşüncesi, kişinin bulunduğu yerde kök salmasını zorlaştırabilir. Arkadaşlık kurmak, hobi edinmek, ev düzenlemek gibi şeyler "nasılsa gideceğim" diye ertelenir. Ancak bu birkaç yıl zamanla uzayabilir ve kişi hayatının önemli bir bölümünü "beklemede" geçirdiğini fark edebilir.

Sağlayıcı rolünün yükü. Pek çok kişi Körfez'e ailesine daha iyi bir hayat sağlamak için gelir. "Ben burada zorlanıyorum ama onlar rahat etsin" düşüncesi değerli bir fedakârlık olduğu kadar, kendi ihtiyaçlarını sürekli bastırmaya da yol açabilir. Türk kültüründe özellikle erkeklerin "aileyi geçindirme" sorumluluğunu tek başına taşıma beklentisi, duygusal yükü artırabilir.

İş güvencesi ve statü kaygısı. Bazı ülkelerde oturum izninin işe bağlı olması, işi kaybetme korkusunu daha da büyütebilir. Bu kaygı, iş yerinde sınır koymayı, fazla mesaiye "hayır" demeyi ya da sorunları dile getirmeyi zorlaştırabilir.

Duyguları paylaşacak kimsenin olmaması. Çok uluslu bir iş ortamında insanlarla iyi anlaşmak mümkündür; ama annenin hastalığından, evlilikteki sorunlardan ya da çocukluk anılarından söz etmek için genellikle daha derin ve güvenli bir bağ gerekir.

Ayıp ve utanç. "Bu kadar para kazanıyorsun, neyin eksik?" ya da "Erkek adam dert yanmaz" gibi cümleler, zorlandığını kabul etmeyi ve yardım istemeyi geciktirebilir. Bu konuyu gurbette damgalanma yazısında ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Aile ve İlişkiler Üzerindeki Etkileri

Körfez'de çalışan Türklerin önemli bir kısmı için aile ilişkileri uzaktan yürütülür. Bu durum, ilişkide kendine özgü zorluklar yaratır:

• Türkiye'de kalan eş çocukların bakımını, ev işlerini ve günlük kararları tek başına yürütürken yorgun ve yalnız hissedebilir.
• Gurbetteki eş ailesinin hayatından kopuk hissedebilir; çocuklarının büyüdüğünü ekrandan izlemenin acısını yaşayabilir.
• Çocuklar ebeveynin yokluğunu farklı biçimlerde ifade edebilir: içe kapanma, öfke, okulda dikkat sorunları ya da ebeveyn geldiğinde ona mesafeli davranma.
• Kısa izin dönemleri çoğu zaman büyük beklentilerle geçer. Herkesin her şeyi telafi etmeye çalıştığı bu günlerde gerginlik ve hayal kırıklığı da yaşanabilir.

Diyelim ki iki yıldır Körfez'de çalışan bir baba, izne geldiğinde yedi yaşındaki oğlunun ona eskisi gibi sarılmadığını fark ediyor. Bu durumu "beni sevmiyor" diye yorumlamak yerine, çocuğun yeniden alışmak için zamana ihtiyaç duyduğunu anlamak ve onunla baskısız, oyun dolu vakit geçirmek ilişkiyi onarmaya yardımcı olabilir. Ayrıca iki ziyaret arasında düzenli kısa görüntülü görüşmeler, çocuğa sesli kitap okumak ya da birlikte çevrim içi bir oyun oynamak gibi küçük ritüeller bağı canlı tutabilir. Uzaktan sürdürülen ilişkilerde yaşanan gerginlikler için çift terapisi bir seçenek olabilir.

Kendi Başınıza Yapabilecekleriniz

1. "Burada da yaşıyorum" diyin. Geçici de olsa bulunduğunuz yerde küçük bir hayat kurun: evinize bitki alın, sevdiğiniz bir köşe oluşturun, düzenli gittiğiniz bir kafe ya da spor salonu edinin.
2. İzin günlerinizi koruyun. Haftalık izin gününüzü iş e-postalarından ve mesajlarından uzak geçirmeye çalışın. Bu günü dinlenme, sosyal temas ve keyif veren bir etkinlik için planlayın.
3. Sıcakla uyumlu hareket planı yapın. Sabah erken ya da akşam serinliğinde yürüyüş, kapalı havuz ya da spor salonu gibi seçenekler bedeninizi hareket ettirmenize yardımcı olur.
4. Sosyal bağ kurmayı ertelemeyin. Türk toplulukları, iş yerindeki farklı milletlerden arkadaşlar, spor ya da hobi grupları; haftada en az bir kez gerçek bir sohbet hedefleyin.
5. Aileyle iletişimi derinleştirin. Görüşmeleri sadece "nasılsınız, iyiyiz" düzeyinde bırakmayın. Zaman zaman gerçekten nasıl hissettiğinizi, sizi neyin zorladığını paylaşın.
6. Bir "neden buradayım" listesi yapın. Körfez'e geliş amacınızı, hedeflerinizi ve bu hedeflere ne kadar yaklaştığınızı yazın. Bu liste hem motivasyon sağlar hem de ne zaman yeniden değerlendirme yapmanız gerektiğini gösterir.
7. Uykuya öncelik verin. Vardiyalı ya da uzun çalışıyorsanız, uyku saatlerinizi mümkün olduğunca düzenli tutmaya, yatak odanızı karanlık ve serin tutmaya özen gösterin.
8. Duygularınızı bastırmak yerine adlandırın. "Yorgunum", "özledim", "kırgınım" gibi basit cümlelerle duygularınızı fark etmek, onları yönetmenin ilk adımıdır.
9. Acil durum bilgilerinizi hazırlayın. Bulunduğunuz ülkenin acil numarasını, en yakın hastaneyi ve iş yerinizin sağlık sigortası kapsamını önceden öğrenin.

Geçici bir yerde yaşamak, hayatınızın da geçici olduğu anlamına gelmez; bugün de yaşamaya değer.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Şu durumlarda bir ruh sağlığı uzmanından destek almayı düşünebilirsiniz:

• Yorgunluk, isteksizlik ya da mutsuzluk iki haftadan uzun süredir devam ediyorsa
• İş performansınız düştüyse ya da işe gitmek giderek zorlaşıyorsa
• Uykusuzluk, panik atakları ya da yoğun kaygı yaşıyorsanız
• Rahatlamak için alkol ya da başka maddelere başvurmaya başladıysanız
• Eşinizle ya da çocuklarınızla ilişkileriniz ciddi biçimde gerilmişse
• Türkiye'ye dönmek ya da kalmak gibi büyük bir karar sizi uzun süredir bunaltıyorsa

Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa beklemeyin; bulunduğunuz ülkenin acil numarasını arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Körfez ülkelerinde acil numaralar ülkeden ülkeye değişebileceği için bu numarayı önceden öğrenip telefonunuza kaydetmeniz önemlidir. Online terapi acil müdahale hizmeti değildir; ağır risk durumlarında yerel acil servisler ve psikiyatri hizmetleri gereklidir.

Yaşadığınız ülkedeki sağlık hizmetleri ve iş yerinizin sunduğu destek programları önemli kaynaklardır. Anadilde online terapi, bunlarla birlikte kullanılabilecek bir seçenektir.

Anadilde Online Terapide Nasıl Çalışılır?

Çok uluslu bir ortamda gün boyu İngilizce ya da başka bir dilde çalışan biri için, akşam duygularını Türkçe anlatabilmek bir rahatlama olabilir. "Eşime yük olmamak için hiçbir şey anlatmıyorum" ya da "Babam da yıllarca gurbette çalıştı, şimdi ben aynısını çocuklarıma yaşatıyorum" gibi duyguların kültürel ve ailesel anlamını açıklamak zorunda kalmadan konuşabilmek, terapötik ilişkiyi kolaylaştırabilir. Bu herkes için geçerli olmayabilir; ama bilinmesi gereken bir seçenektir.

Anadilde online terapide çalışma genellikle şöyle ilerler:

• Değerlendirme: Çalışma koşullarınız, aile yapınız, göç amacınız ve yaşadığınız zorluklar konuşulur.
• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) teknikleri: "Dert yanarsam zayıf görünürüm" ya da "Hepsi benim sorumluluğum" gibi düşünceler fark edilir ve daha dengeli alternatifler geliştirilir.
• Davranışsal aktivasyon: İş-ev döngüsünü kırmak için keyif ve anlam veren küçük etkinlikler planlanır.
• Stres yönetimi: Nefes egzersizleri, gevşeme teknikleri ve sınır koyma becerileri üzerinde çalışılır.
• Uzaktan ilişki çalışması: Gerektiğinde eşlerin birlikte katıldığı görüşmelerle iletişim güçlendirilir.
• Karar süreçlerine destek: Sözleşmeyi uzatmak, aileyi yanına almak ya da Türkiye'ye dönmek gibi büyük kararlarda artıları ve eksileri sakin bir zeminde değerlendirmek için birlikte çalışılabilir.

Terapide amaç sizi gurbetten ya da işinizden uzaklaştırmak değil; bulunduğunuz koşullar içinde kendinizi daha dengeli, daha bağlı ve daha az yalnız hissetmenize yardımcı olmaktır. Bazı danışanlar için birkaç görüşme bile duygularını adlandırmak ve öncelikleri netleştirmek açısından yararlı olabilir; bazıları ise daha uzun soluklu bir çalışmaya ihtiyaç duyar. Süre ve sıklık, ihtiyaçlarınıza göre birlikte belirlenir.

Körfez ülkeleri ile Türkiye arasındaki saat farkı genellikle küçüktür; bu da seans saatini planlamayı kolaylaştırabilir. Yoğun çalışma takvimine sahipseniz izin gününüzü ya da mesai sonrasını tercih edebilirsiniz. Görüşmeler için sessiz ve mahrem bir oda, kulaklık ve güvenli bir internet bağlantısı yeterlidir; ortak kalınan yerlerde araç içi ya da sessiz bir oda ayarlamak gerekebilir. Ödeme online yapılır; fiyatlandırma TL üzerindendir ve uluslararası kartla ödeme mümkündür. Sigorta geri ödemesi için kendi sigorta şartlarınızı kontrol etmeniz gerekir. Ayrıntılı bilgi için yurt dışındaki Türkler sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Körfez'deki Türkler için online terapi pratik midir?

Saat farkının genellikle küçük olması, Körfez'deki Türkler için online terapiyi planlamayı kolaylaştırabilir. Önemli olan, düzenli ve mahrem bir görüşme zamanı ayırabilmektir. Yoğun mesai dönemlerinde seans sıklığı birlikte yeniden düzenlenebilir.

Ailem Türkiye'de; çift terapisi uzaktan yapılabilir mi?

Eşlerin farklı ülkelerde olduğu durumlarda da online çift görüşmeleri planlanabilir. Her iki tarafın da sessiz bir ortam ve güvenli bağlantı sağlaması önemlidir.

Sadece yorgunum; bunun için terapiye gerek var mı?

Her yorgunluk terapi gerektirmez. Ancak dinlenmeyle geçmeyen, haftalarca süren ve hayatınızı daraltan bir yorgunluk, tükenmişlik ya da depresyon gibi durumların işareti olabilir. Bu durumda bir uzmanla görüşmek, ne yaşadığınızı anlamanıza yardımcı olabilir.

Paylaştıklarım iş yerime ulaşır mı?

Terapide paylaşılanlar gizlilik ilkesine tabidir ve sizin izniniz olmadan iş yerinizle paylaşılmaz. Gizliliğin yasal sınırları ilk görüşmede açıkça konuşulur.

• #Körfez ülkeleri
• #uzun mesai
• #izolasyon
• #gurbet
• #online terapi

Yazar

Eda Erkan Alapala

Klinik Psikolog. İstanbul Kent Üniversitesi Klinik Psikoloji Tezli Yüksek Lisans mezunu; bilişsel davranışçı terapi, çocuk merkezli oyun terapisi ve çocuk-ergen psikoterapisi alanlarında eğitimlerini tamamlamıştır.

Eğitimler